psychodemonen

Wat Jolanda Moolenaar beweegt?
Zaken die algemeen gelden, ongeacht cultuur of afkomst. Zoals: liefde, erbarmen, hebzucht. Wat me fascineert zijn alle valkuilen die hierdoor ontstaan.
Ik noem mijn werken ook wel 'psychodemonen'. Ik probeer niet meegezogen te worden in de overdaad aan beelden en de betekenissen die ik er aan geef. Betekenissen die er zijn door gefluister vanuit geschiedenis en herhalingen.

Drievoudige godin.

(expositie themajaar Jeroen Bosch 500 2016)

Uitgaand van het thema, religie en menselijk moraal ging mijn interesse uit naar beelden in de religieuze kunst die vooral de menselijke kan laten zien. Wat me opviel was dat in diverse culturen de menselijke kant in de religie voornamelijk wordt vertegenwoordigd in de vrouwelijke godheid die te vinden is in het pre-patriachale tijd.

Zij representeert aspecten als, jacht, strijd en oorlog, heerschappij, geweld, macht, zelfstandige seksualiteit. Bovendien wordt de vrouwelijke godheid vaak met de dood geassocieerd: naast de vruchtbaarheid en het leven gevende principe van de aarde (moeder aarde), neemt zij ook het leven weer terug.

Vanwege juist deze tegenstrijdige aspecten die in een godin verenigd worden, is zij vaak de personificatie van elkaar aanvullende tegenpolen, zoals schepping/vernietiging, leven/dood, liefde/haat, goed/kwaad, geest/materie, licht/duister.

Dit wordt verenigd in de godin en hierdoor beschikt ze over het noodlot. Dat maakt haar triniteit. Het leven, de dood en het noodlot.

Mijn drieluik is een eerbetoon aan deze drievoudige godin.

Hoewel dit matriarchale geloof en haar uitingen verloren zijn gegaan, zijn over de hele wereld in alle culturen veel elementen van deze schikgodinnen terug te vinden. Wisselend van naam maar met dezelfde strekking.

Dus voor deze vergeten drievoudige godin een drieluik.


Existentialisme

Voor mij is dat een voorbeeld van hoe een kunstenaar werkt.
Je wordt geboren, je begrijpt er niets van en je gaat weer dood.
In het boek "de pest" van Albert Camu komt een personage voor. "Grand"
Deze man komt maar niet verder dan een eerste zin die hij alsmaar herschrijft.
Het staat voor mij symbool voor het kunstenaarschap.
Ik reflecteer op de actualitiet, steeds opnieuw.
Ik herschrijf mijn leven, probeer een vertaling te maken, verander het perspectief. Net als dat het boek "de pest" (1947) een reflectie is op de actualiteiten, een aanklacht tegen de oorlog en tegen onderdrukking in het algemeen.

Wisper

De psychologische inpact van een beeld kan vele malen groter zijn dan een daadwerkelijke existentiele bedreiging. Dit is de angst die mensen verlamd in zijn denken en doen en die vooral in landen waar een hoge welvaart is, overheerst. Ik probeer niet mee gezogen te worden in de overdaad aan beelden en de betekenissen die ik er aan geef. Betekenissen die er zijn door gefluister vanuit geschiedenis en herhalingen.

portretten

De ogen moeten "spreken". De ogen staren en zien, nemen op, vertalen en dragen uit. Ze geven het gezicht een verhaal. Ik ga op zoek naar de achtergrond, maar het blijft een zoektocht.
Wat me beweegt zijn zaken die algemeen gelden ongeacht cultuur of afkomst. Zoals: Liefde, erbarmen, hebzucht, lust, eer en wraak, onschuld, reinheid, schuld, boete, angst onbaatzuchtigheid. Wat me fascineert zijn alle valkuilen die hierdoor ontstaan. Ik noem mijn werken ook wel 'psychodemonen'. De gezichten lijken kenmerken te hebben van een bepaalde cultuur maar ik laat ze ontstaan zoals het proces gaat.

Pas na afloop kijk ik in die ogen en geef ik haar een naam.

Psychodemonen

Ik heb veel mythen gelezen, oude vertellingen, Keltische verhalen, Griekse sagen en me verdiept in het occultisme. Deze verhalen zijn een onuitputtelijke bron van beeldtaal. Tijdens het tekenen spreek ik, zoals in een droom, de beeldtaal uit de oerverhalen aan en ontstaan er kruisverbanden.
Hersenspinsels
Het is een proces wat ik laat zien, het ontstaan van een verhaal. Niet alleen de compositie en het kleurgebruik moet kloppen, de voorstelling is ook een weergave van het proces. Tijdens het tekenen 'komt' het verhaal.
Ik werk met acrylic en potlood. Ik hou van een doorleefde huid. De tekeningen zijn gelaagd, kleurrijk en vol toevalligheden. Een beschadiging is daardoor ook een verrijking van de beeldtaal. Die rauwheid geeft extra inspiratie die een nette tekening voor mij niet heeft. Zo lijkt het werk terwijl je kijkt nog te veranderen.

Kranten recensie Stadsblad

Link naar Stadsblad

Bij het werk van Jolanda Moolenaar stap je de nachtmerrie binnen. Het meisje dat touwtje springt. Haar blik in haar grote ogen is van angst vervuld. Op haar t-shirt de afbeelding van atoomgevaar, waarvan in de bol een grimastrekkende bek is te zien. Aan de voet van deze eveneens grote tekening, liggen een drietal afvalzakken, stevig dichtgebonden. Het is aan onze fantasie, onze Imagination, te raden wat erin kan zitten. De vliegjes die er omheen cirkelen, verraden niet veel goeds. Treffend werk dat de kijker raakt.

Ton Niessen

Interview

Theo Slaats: Ik neem een beetje aan dat al je schilderijen bij 1 verhaal horen? of die al uitgeschreven is of niet, maar fragmenten zijn uit een gedroomde wereld?

Jolanda Moolenaar: Ja, dat klopt. Een schilderij bestaat/ontstaat binnen het "verhaal". Daarom heb ik als maker een enorme vrijheid.

Theo Slaats: aha :-) dat is een goed uitgangspunt. Geeft een mooie meerwaarde ook. Maar de namen? (want ik las een naam gisteren, herinner ik me) maken die ook nog dingen specifiek mee dan? zonder tekst? is dat niet lastig?

Jolanda Moolenaar: Tekst maakt het altijd lastig omdat je iets benoemt. Maar soms geeft het slechts een sfeer of duidt het een plaats. Net als bij een gedicht. Daarbij ga je, na het lezen toch ook niet te veel vragen stellen maar laat je het inwerken.

Theo Slaats: de raadselachtigheid van gevoelens die in een eindeloze hoeveelheid aan combinaties met de buitenwereld eer onbespeurbaar als benoemenswaardig blijven... zo'n zin? :-)

Jolanda Moolenaar: Nee precies ja.

Kabouters, kleine meisjes en fabeldieren

Mijn inspiratie komt onder andere uit oude werelden, machtsverhoudingen, psychologie en wordt gevoed door een kinderlijke naiviteit. Ik maak verhalend werk in donkere sferen met een zwarte humor. Enige karikturale invloed kan ik niet ontkennen. Maar het zwaartepunt ligt in een mysterieuze.
Ik verbeeld deze door geheimzinnige vrouwen, meisjes, sprookjes en fabels, gemuteerde beesten, gedrochten, contrastrijke zwarte landschappen. Toch is het werk niet zwaarbeladen. (of toch wel eigenlijk)
Door oorlogen, excessen op het gebied van wetenschap, aanpassingen door vervuiling en mutatie, ontstaat er een schijnwereld. Deze hoef ik alleen maar te vertalen.


tekeningen

De thema's binnen de tekeningen staan dichter bij mijzelf. Het tekenen gaat sneller en intuitiever.
Met eenvoudige lijnen, spatten en kleurvlakken, zet ik een basis neer om vervolgens onderdelen ervan verder uit te werken. Hierdoor onstaat een kleurrijk geheel met doorwrochte elementen. Toevalligheden die opkomen binnen een tekening kunnen leiden tot verdere uitwerking. Zo lijkt het werk zelfs terwijl je kijkt nog te veranderen.